Bölgesel Hava Kalitesi

Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesinde PM2.5 dağılımı, sanayi ve sağlık göstergeleri ile bölgeler arası varyans analizi.

7 coğrafi bölge karşılaştırması ve DSÖ aşımı

Kesikli kırmızı çizgi DSÖ yıllık kılavuz değeridir (5 µg/m³). Bölge ortalamaları bu değerin 1,9 ila 2,9 katıdır. Değerler, CAMS 2025 yıllık il ortalamalarının bölge içindeki düz ortalamasıdır.

Bölge özet tablosu

Bölge	İl sayısı	Ort. PM2.5	Medyan	Std. sapma	Toplam OSB	Solunum ölüm hızı (yüz binde)
Akdeniz	8	14,57	14,96	5,35	45	84,2
Marmara	11	14,07	14,15	5,03	100	85,1
Güneydoğu Anadolu	9	12,71	12,25	2,23	35	46,1
İç Anadolu	13	12,01	9,46	5,73	75	75,7
Ege	8	11,97	10,90	3,79	66	120,0
Karadeniz	18	11,00	9,22	4,26	71	132,4
Doğu Anadolu	14	9,67	9,04	2,07	29	62,6

Bölgesel solunum ölüm hızları TÜİK kaba ölüm verisidir (yaş standardizasyonu içermez); yaşlı nüfusu fazla bölgelerde yapısal olarak yüksek çıkar.

İllerin bölgelere göre PM2.5 dağılımı

Bölgelere göre toplam OSB

Bölgeler arası varyans analizi (ANOVA ve Kruskal-Wallis)

H₀: Bölgelerin ortalama PM2.5 kirlilik seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur.

H₁: En az bir bölgenin kirlilik seviyesi diğer bölgelerden istatistiksel olarak anlamlı derecede farklıdır.

Tek yönlü ANOVA

F = 1,80

p = 0,110

Fark anlamsız (p > 0,05)

Kruskal-Wallis

H = 12,93

p = 0,044

Fark anlamlı (p < 0,05)

Levene varyans homojenliği

p = 0,563

Varyanslar eşit

İstatistiksel değerlendirme: ANOVA F-testi (F = 1,80, p = 0,110) ve Kruskal-Wallis testi (H = 12,92, p = 0,044) sonucunda; yalnızca sıra tabanlı Kruskal-Wallis testi anlamlı fark göstermektedir (p < 0.05), ANOVA göstermemektedir; sonuç kullanılan teste duyarlıdır ve dikkatle yorumlanmalıdır.